سابقه و هدف: كارخانجات سيمان از صنايع استراتژيك كشور و داراي اثرات زيست محيطي بسيار جدي مي باشند كه توجه بيش تري را به ويژه در ارتباط با مديريت پسماند كوره با مقادير متنابهي از تركيبات كروم شش ظرفيتي سرطانزا را مي طلبد. در مطالعات قبلي خنثي سازي تركيبات كروم شش ظرفيتي در فاز مايع مورد بررسي قرار گرفته شده است، ولي با توجه به ويژگي مشكلات صنايع سيمان ايران در مورد دفن پسماند كوره در زمين هاي اطراف كارخانجات سيمان كشور، هدف اصلي اين تحقيق بر اساس طراحي يك روش خنثي سازي تركيبات كروم شش ظرفيتي در فاز جامد در نظر گرفته شد.
مواد و روش ها: احياء تركيبات كروم شش ظرفيتي در پسماند كوره ( فاز جامد) در شرايط آزمايشگاهي، راكتورهاي محيط و با امكانات محلي براي تامين مواد آلي احياء كننده به صورت تفاله چغندر و مقادير جزئي تركيب آهن دوظرفيتي انجام گرديد. آناليز تركيبات كروم شش ظرفيتي محلول و غيرمحلول به روش شماره7600 NIOSH انجام و راندمان احياء كروم شش ظرفيتي محلول محاسبه گرديد.
يافته ها: راندمان احياء تركيبات كروم شش ظرفيتي در پسماند جامد كوره در راكتور هاي آزمايشگاهي و در راكتورهاي شبيه ساز دفن محيطي در دماي هواي زمستاني حداقل6- و حداكثر 10 درجه سانتيگراد براي يك دوره زماني 11 به ترتيب 100% و80% اندازه گيري شد. با توجه به سميت تركيبات كروم شش ظرفيتي و نياز به حصول راندمان بهتر راكتورهاي شبيه ساز دفن محيطي با سيستم برگشت شيرابه، بهنيه سازي گرديد و راندمان احياء تركيبات كروم شش ظرفيتي در اين راكتورهاي در دماي محيطي نزديك به صد در صد اندازه گيري شد. راندمان در شيرابه تمام راكتورها آزمايشگاهي و محيطي در حد 100% مشاهده گرديد.
نتيجه گيري: به نظر ميرسد روش ارائه شده در اين مطالعه براي احياء تركيبات كروم شش ظرفيتي در فاز جامد با توجه به در دسترس و ارزان بودن تفاله چغندر، مي تواند به عنوان يك روش عملي براي حل معضل زيست محيطي پسماندهاي جامد حاوي تركيبات مخاطره آميز سرطان زاي كارخانجات سيمان به كار گرفته شود. با توجه به راندمان مطلوب احياء تركيبات كروم شش ظرفيتي در اين مطالعه پسماند جامد كوره نيز مي تواند براي ساخت آجرهاي كروميت بازيابي گردد.