سابقه و هدف: با توجه به شواهدی از وقوع بيماری ليستريوز در انسان به دليل مصرف مواد غذايی آلوده به باکتری ليستريا مونوسايتوجنز و شواهدی از آلودگی شيرخام و فرآورده های آن در کشور ما، مطالعه حاضر با هدف تعيين ميزان شيوع ليستريا مونوسايتوجنز در پنيرهای توليد شده در کارخانه های صنعتی و کارگاه های سنتی در چهار استان آذربايجان غربی و شرقی، خراسان و تهران در طی سالهای 1376 و 1377 انجام گرفت. مواد و روش ها: مطالعه حاضر به روش توصيفی بر روی 150 نمونه پنير انجام شد. با مراجعه به ليست کارخانه ها و کارگاه های پنيرسازی، تعداد 30 کارخانه صنعتی و 20 کارگاه سنتی، به روش نمونه گيری تصادفی انتخاب و از هر کدام در سه فصل متوالی در سال های 1376 و 1377 نمونه گيری سيستماتيک انجام گرفت و آزمايش های فيزيکی شامل بافت و قدام، آزمايش های شيميايی شاملPH ، درصد رطوبت، درصد نمک و درصد شرابه و آزمايش های ميکروب شناسی برای جستجو و شناسايی ليستريامونوسايتوجنز براساس استانداردهای ايران و استانداردهای بين المللی صورت گرفت. به منظور تشخيص سلول های ليستريا مونوسايتوجنز که احتمالا در حين فرآيندهای صنعتی آسيب ديده اند، يک مرحله پيش غنی سازی در تعدادی از پنيرهای فرآيند شده انجام شد. يافته ها: 150 نمونه شامل 63 نمونه پنير سفيد و 27 نمونه پنير فرآيند شده (پنير چدار، بوترکيزه، پيتزا، گودا و کازيينات) از کارخانه ها و 60 نمونه پنير سفيد از کارگاه های سنتی در سه فصل متوالی اخذ شد. هيچ کدام از نمونه های پنير مورد بررسی به باکتری ليستريا مونوسايتوجنز آلوده نبودند. نتيجه گيری و توصيه ها: هيچ يک از پنيرهای مورد بررسی به باکتری ليستريا مونوسايتوجنز آلوده نبودند. با توجه به اختلاف در خصوصيات فيزيکی، شيميايی و ميکروب شناسی انواع پنير و تنوع فرآيندهای صنعتی، توصيه می شود بررسی بيشتری در مورد تاثير اين عوامل در ايجاد شرايط مساعد يا نامساعد آلودگی به ليستريا مونوسايتوجنز صورت گيرد.
حاجی سيدجوادی نسرين ، شيوع ليستريا مونوسايتوجنز در پنير کارخانه ها و کارگاه های استان های آذربايجان غربی و شرقی، خراسان و تهران، 77-1376 نشريه پژوهنده، 1381; 7 (1) :9-15
