سابقه و هدف: اولين علت قابل پيشگيری از مرگ و مير در دنيا، مصرف سيگار می باشد. از آنجايی که محيط خانواده در شکل گيری رفتار نوجوان نقش اساسی دارد، لزوم بررسی ارتباط مصرف سيگار اعضای خانواده و گرايش به مصرف آن در نوجوانان از اهميت بسزايی برخوردار است. اين مطالعه با هدف شيوع مصرف سيگار و عوامل همراه آن در دانش آموزان دبيرستانی شهر تهران در سال 1382 انجام شد. مواد و روش ها: اين تحقيق به روش تصادفی بر روی 1095 دانش آموز دبيرستانی در مناطق آموزش و پرورش شهر تهران صورت گرفت. جمع آوری اطلاعات براساس پرسشنامه های طراحی شده توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) و طرح جهانی دخانيات جوانان (GYTS) و از طريق مصاحبه رو در رو توسط پزشک به عمل آمد. در خاتمه اطلاعات با استفاده از آزمون های مربع کای، فيشر و رگرسيون لجستيک تجزيه و تحليل شد. يافته ها: از 1095 دانش آموز، 29% (31% پسران و 26% دختران) به صورت گهگاهی و 5% (2% دختران، 6% پسران، (P<0.0001 به صورت روزانه سيگار مصرف می کردند. 39 نفر (21%) از دانش آموزان که مصرف گهگاهی سيگار داشتند در خانواده آنها بيش از يک فرد، سيگار مصرف می کرد و در مقابل، 534 نفر (68%) از دانش آموزانی که بدون سابقه مصرف گهگاهی بودند در خانواده آنها فرد دارای اعتياد به سيگار يافت نشد (P<0.0001). از 316 دانش آموز با سابقه مصرف گهگاهی سيگار، 279 نفر (88%) با پدر و مادر خود و 37 نفر (12%) با پدر يا مادر خود زندگی می کردند در حالی که از 779 دانش آموز بدون چنين سابقه ای 743 نفر (95%) با پدر و مادر خود و 36 نفر (5%) با پدر يا مادر خود زندگی می کردند (P<0.0001). نتايج تحليل رگرسيون نشان می دهد که وجود بيش از يک فرد سيگاری در خانواده، وجود برادر يا خواهر سيگاری، زندگی فقط با يکی از والدين از جمله مهم ترين عوامل پيش گويی کننده مصرف سيگار در دانش آموزان مورد مطالعه بود. نتيجه گيری و توصيه ها: شيوع مصرف سيگار در دانش آموزان دبيرستانی شهر تهران قابل توجه است. آموزش، مداخله ای بازداری در دانش آموزان، تشويق اعضای خانواده به دوری سيگار و تلاش در ايجاد محيط آرام در خانواده برای پيشگيری از اين مساله توصيه می شود.
حيدری غلام رضا ، شريفی هومن ، حسينی مصطفی ، مسجدی محمدرضا ، بررسی وضعيت مصرف سيگار و عوامل همراه آن در دانش آموزان دبيرستانی شهر تهران در سال 1382 نشريه پژوهنده، 1383; 9 (5) :9-15
