سابقه و هدف: جراحی آندوسکوپيک سينوس (Functional Endoscopic sinus surgery) FESS که تحولی عظيم در درمان سينوزيت مزمن ايجاد کرد مديون دو عامل، روشن شدن نقش واحد استئوماتال در سينوزيت و پيشرفتهای آندوسکوپی اپتيک است. وجود تجهيزات تصويربرداری دقيق نيز باعث شده که جراحی آندوسکوپيک سينوس به يک رويکرد رايج در درمان سينوزيت مزمن طبی جواب نداده، تبديل شود. با در نظر گرفتن مزايای روش و همچنين استفاده روز افزون از آن به خصوص طی سالهای اخير در ايران و توجه به اين نکته که هنوز مطالعه جامعی روی نتايج اين روش جراحی سينوس در کشور ما صورت نگرفته، تحقيق حاضر طی سالهای 81-1375 انجام گرفت. مواد وروشها در اين تحقيق توصيفی 327 بيمار مبتلا به سينوزيت مزمن که به علت عدم پاسخ مناسب درمان 6 هفتهای تحت عمل جراحی آندوسکوپيک سينوس قرار گرفته بودند، بررسی شدندو نتايج درمانی براساس ميزان کاهش علائم بيمار به صورت ذهنی (Subjective) و عوارض عمل جراحی بصورت جداگانه در پرونده بيماران ثبت گرديده و کليه بيماران تا 4 ماه پس از عمل جراحی پيگيری شدند. يافتهها: در اين مطالعه 327 بيمار، 135 زن (41%) و 192 مرد (59%) با ميانگين سنی 1±30 سال (± انحراف معيار) بودند، که از اين تعداد، 6% بيماران بهبودی کامل علائم، 78% بهبودی نسبی و قابل قبول علايم و 16% بدون تغيير قابل توجه علائم را ذکر کردند. به عبارت ديگر براساس نتايج اين تحقيق 84.4% بيماران از انجام عمل جراحی آندوسکوپيک سينوس سود برده بودند. عوارض جزيی عمل جراحی در 14% بيماران ديده شد، که به ترتيب شيوع شامل؛ 15% چسبندگی، 6% هماتوم کوچک خود بخود جذب شونده، و 3% آمفيزم زيرجلدی بود. تنها در 1% موارد عارضه عمده به صورت نشست مايع مغزی- نخاعی وجود داشت. نتيجهگيری و توصيهها: با توجه به استفاده وسيع از عمل جراحی آندوسکوپيک سينوس در ايران بخصوص در چند سال اخير و ميزان اثر بخشی اين روش جراحی و در ضمن به منظور جلوگيری از انجام اعمال جراحی تهاجمی و تخريب کننده سينوسها و کاهش عوارض عمل جراحی آندوسکوپيک سينوس، رويکرد به اين روش جراحی توسط افرادی که قبلا آموزشهای لازم را آموخته باشند، توصيه میشود.
صفوی نائينی سيدعباس ، وزيرنظامی محسن ، فتح العلومی محمدرضا ، بافقی علی ، بررسی نتايج درمانی و عوارض عمل جراحی آندوسکوپيک سينوس در بيماران مبتلا به سينوزيت مزمن، بيمارستان بوعلی تهران، طی سال های 81-1375 نشريه پژوهنده، 1383; 9 (5) :9-15
